Verslag van de vergadering van 19 mei 2026 (2025/2026 nr. 29)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 12.23 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Walenkamp i (Fractie-Walenkamp):
Voorzitter, dank voor het woord. Kansen geven, grenzen stellen. Laten we er alstublieft voor zorgen dat de echte vluchtelingen Nederland hun wijkplaats kunnen blijven noemen. Die migranten zijn er. De Nederlandse belangen en ook de actuele zaken in Europa vragen nu om duidelijkheid, om heldere, strenge maar wel rechtvaardige wetgeving. Het Asiel- en Migratiepact dat voorligt, heeft heel wat goede punten en moet op nationaal niveau worden ingevuld. Het ontbreekt namelijk nu aan grip op migratie. We staan in het debat dadelijk op een kruispunt. Ik heb een aantal vragen en stel ze, gezien de tijd, puntsgewijs.
Eén. Graag vraag ik uw aandacht voor een lacune in artikel 9, het overgangsrecht. In bijna alle wetgeving wordt wel een hardheidsclausule toegepast. Dat is in dit geval zeer handig, maar helaas niet toegepast. Dit juridische vangnet ontbreekt. Waarom?
Twee. Onder bepaalde voorwaarden en als onze vragen naar behoren worden beantwoord, kunnen wij instemmen met dit pact. Ik heb een aantal heel gerichte vragen. Kinderdetentie ligt ons als een zware steen op de maag. U geeft aan dit alleen toe te passen als het in het belang van het kind is. Dan moeten we daar wel heel goed op letten en secuur zijn. U geeft ook aan "in het belang van de openbare orde". Als het in het belang van verwachte mensenhandel is, kan ik mij daar nog iets bij voorstellen. Concreet: kunt u dat wat specificeren en ook garanties geven? Wij hebben daar grote zorgen over, ook over het onderwijs. Ik zal hier niet heel Homo ludens van Johan Huizinga aanhalen, de spelende mens, maar een kind moet kind kunnen zijn. Daar maak ik mij grote zorgen over.
Het volgende punt. Hoe gaat u er concreet voor zorgen met hoge prioriteit veiligelanders, derdelanders, Syrische asielzoekers die moeten terugkeren, ook daadwerkelijk te laten terugkeren? Hoe sneller u dit waarmaakt, hoe meer draagvlak er ook zal zijn bij grote groepen in dit land voor echte opvang. Dat moeten we echt zoeken, want echte opvang en echt draagvlak moet vergroot worden. Hoe ziet u dat? Graag een reactie.
Strikte uitvoering van grenscontroles. Nederland moet mijns inziens het Europees Asiel- en Migratiepact strak handhaven, inclusief strenge biometrische controles en registratie in Eurodac aan de Europese buitengrenzen. Hoe gaat de minister dit garanderen? Hier liggen grote kansen, zeker nu we een Nederlandse leidinggevende op Frontex hebben. Korte lijntjes dus. Hoe gaat het kabinet zorgen voor optimale uitvoering door Frontex?
Zes. Dublinprincipes. Asielzoekers moeten hun procedure verplicht afwachten in hun eerste land van aankomst. Dat gaat nu al jaren fout. Het gebeurt gewoon niet. Hoe gaat u er met dit Migratiepact beter voor zorgen dat de regels wel zuiver en sneller worden toegepast, juist om die echte vluchteling goed te kunnen blijven opvangen?
Zeven. Streng nationaal beleid is hard nodig. Wij kijken dan graag naar Denemarken. Het Deense model, met onder andere een opt-outsysteem, wat in Nederland wel lastig is, heeft een aantal voordelen, ook om de opvangkosten terug te dringen, de instroom te beperken en juist de echte vluchtelingen te blijven opvangen. Ziet u hier ook heil in, heil en zegen? Ziet u hier ook toekomst in? Zo nee, waarom niet? Zo nee, wat dan wel? Acht internationale verdragen. Het internationale VN-Vluchtelingenverdrag dateert van 1951. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens stamt uit 1950. Die verdragen moeten allang en breed met pensioen. Wordt het niet tijd om die te actualiseren? Hoe kijkt u daarnaar? Welk perspectief ziet u?
Een ander punt is dit, een precair punt. Recent heeft de Raad van Europa aangegeven dat er qua wetgeving nog wel wat te actualiseren valt. Ook daar, in andere landen, liggen kansen.
Negen. In de Tweede Kamer zijn meerderheden om de internationale juridische kaders te herzien, zodat ook de nationale staten effectiever migranten kunnen uitzetten. Ik zie wel grote verschillen tussen de modellen. We hopen dat dit wordt verbeterd met dit pact. We maken ons daar wel zorgen over.
Een groot punt: de werklast voor de IND zal beduidend toenemen. Hoe gaat u ervoor zorgen dat met de benodigde financiën, meer capaciteit en omscholing betere en snellere herbeoordelingsprocedures worden georganiseerd?
Elf. Gevolgen voor de uitvoering en de rechtspraak. Het Asiel- en Migratiepact schrijft veel regels dwingend voor, maar laat op een aantal punten ook ruimte voor nationale invulling. Bij deze invulling kiest de Nederlandse regering ervoor om aan te sluiten bij de maatregelen die ook onderdeel uitmaken van de voorstellen voor de Asielnoodmaatregelenwet en de Wet invoering tweestatusstelsel. Hoe verhoudt zich dat met het feit dat de eerste wet niet is aangenomen? Ik zie daar toch wat discrepanties, ook juridisch. Graag uw reactie hierop.
Welke problemen voorziet de minister, nu de Asielnoodmaatregelenwet niet is aangenomen? Welke reparaties gaat u toepassen?
Twaalf. Deze nationale invulling en onmiddellijke werking volgen niet dwingend uit het Asiel- en Migratiepact en kunnen leiden tot extra lasten voor de uitvoering van de rechtspraak. Hierover zijn al eerder opmerkingen geplaatst. Gezien de tijd sluit ik me daarbij aan.
Dertien. Nieuw is onder meer dat het Unierecht in bepaalde gevallen een versnelde behandelingsprocedure of asielgrensprocedure voorschrijft, bijvoorbeeld wanneer een vreemdeling afkomstig is uit een veilig land. Er worden solidariteitsmechanismes geïntroduceerd. Ook is er een verantwoordelijkheidsverdeling tussen lidstaten en de EU. Daarbij komt ook een crisis- en overmachtssituatie om de hoek kijken. De vraag hierbij is of Nederland structureel de versnelde procedures kan en ook daadwerkelijk gaat toepassen. Daar hebben wij nog wel wat vragen over, zeker met betrekking tot de Dublinverordening, die niet of nauwelijks wordt toegepast.
De ligging van de Nederlandse Staat betekent dat bijna niemand hier als eerste binnenkomt; het gaat altijd via andere landen. Hoe gaat u dit beter organiseren?
Dit was even heel kort mijn bijdrage in eerste termijn. We zien uit naar de beantwoording van de vragen en we hopen dat u de zorgen kunt wegnemen. Dank voor uw aandacht.
De voorzitter:
Ik dank u wel. Dank ook voor uw korte bijdrage.
De beraadslaging wordt geschorst.
De voorzitter:
Ik schors de vergadering tot 13.30 uur voor de lunchpauze.