Senaat houdt stemming box 3-wet aan

De Kamer was zeer kritisch over het proces waarmee het wetsvoorstel tot stand is gekomen. Sinds 2021 wordt gewerkt aan een ander systeem voor belastingheffing in box 3. Het gaat om het vermogen van mensen uit vastgoed anders dan het eigen huis, beleggingen en sparen. De bedoeling van het kabinet is om het stelsel zo te veranderen dat niet langer de zogeheten aanwas wordt belast, maar de winst uit vermogen. Dus pas belasting heffen over de winst die gemaakt wordt bij de verkoop van bijvoorbeeld aandelen.

De kritiek van de Kamer komt doordat het huidige wetsvoorstel waarin voor het grootste deel nog de aanwas wordt belast nog in behandeling bij de Eerste Kamer is, terwijl het kabinet al een novelle aankondigt waarin wordt gewerkt naar belasten van winst. Bovendien zijn er veel kosten gemoeid met de invoering van dit wetsvoorstel. Een aantal senatoren vroeg de staatssecretaris daarom om deze wet in te trekken, en vervolgens de geplande novelle als wetsvoorstel in te dienen.

Staatssecretaris Eerenberg wil dat niet, omdat hij vindt dat er elementen in dit wetsvoorstel zitten die een toevoeging zijn. Hij noemt het wetsvoorstel een 'tussenstation' op weg naar de belasting op winst uit vermogen: met deze wet komt er minder tegenbewijsregeling en al een beetje vermogenswinstbelasting.

Er zijn vier moties ingediend:

• - 

  De motie-Kroon c.s. over investeren in een wet gebaseerd op vermogenswinstbelasting. De staatssecretaris heeft de motie ontraden.
• - 

  De motie-Van den Oetelaar c.s. over de verwachte lange termijn opbrengsten uit de vermogenswinstbelasting. De motie is ontraden.
• - 

  De motie-Van Rooijen c.s. over eenmalige verlaging van de dividendbelasting. Ook deze motie heeft de staatssecretaris ontraden
• - 

  De motie-Schalk c.s. over geen bezwaar tegen het intrekken van het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3. Dit is een motie die aan de Kamer zelf is gericht.

GroenLinks-PvdA: Stemming aanhouden

Senator Crone sprak mede namens de Fractie-Visseren-Hamakers. Hij wil pas over de wetten te stemmen als de novelle er is en stelde aan het eind van het debat voor om de stemming aan te houden tot de behandeling van de novelle. Deze wet heeft volgens hem veel in zich dat goed is voor beleggers. Bovendien betaal je alleen belasting over werkelijk rendement op je vermogen. Het eigendomsrecht is beschermd en het draagvlakbeginsel komt in dit systeem wel degelijk tot zijn recht. Er was een twee derde meerderheid in Tweede Kamer en dat wordt nu weggegooid. Als de novelle niet te gek wordt, kunnen we stemmen en door, aldus Crone.

JA21: Box 3 is een monster

Volgens senator Baumgarten presenteerde de overheid zich als buitengewoon inhalig. De tegenbewijsregeling kwam er onder druk van de Hoge Raad. Box 3 is een monster geworden, zei hij. Belastingheffing bij realisatie heeft voordelen, lijkt de regering zich nu te realiseren. Het 'tijdelijk' van dit wetsvoorstel lijkt echter niet zo tijdelijk. Hij noemde het een kunstfout dat de regering heeft nagelaten een impactanalyse te doen na invoering van een vermogensaanwasbelasting. Er is niet alleen economische maar ook ethische kortsluiting. Baumgarten adviseerde om het wetsvoorstel in te trekken.

SP: Rommelig proces

Senator Van Apeldoorn zei dat er waarschijnlijk een novelle komt waarvan we niet precies weten wanneer en wat er dan in zal staan. Van de kant van de regering is dit nogal een rommelig proces. De eerste vraag moet zijn of belasting rechtvaardig is. De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Vanuit dat perspectief weegt de SP- fractie dit wetsvoorstel. Waarom heeft het kabinet er niet voor gekozen om de hervorming van box 3 aan te grijpen voor een progressieve vermogensaanwasbelasting? Wat gebeurt er als de Eerste Kamer het wetsvoorstel verwerpt?

50PLUS: Procedure onzorgvuldig, inhoud slecht

Volgens senator Van Rooijen gaat dit debat om de verhouding tussen de staat en de burger en de verhouding tussen het kabinet en de Kamer. Het budgettaire aspect van vermogenswinstbelasting wordt de hemel ingeprezen. Het verwerpen van de vermogensaanwasbelasting zou onbetaalbaar zijn. Uitstel van stemmen betekent dat er pas over een klein jaar meer duidelijkheid komt. Bent u bereid dit wetsvoorstel in te trekken? De procedure is onzorgvuldig, de inhoud slecht. Hoe kan de burger begrip opbrengen voor deze box 3-belastingwet als deze belastingwet geen begrip toont voor de burger?

Fractie-Beukering: In de prullenbak

Volgens senator Beukering is vermogensaanwasbeslasting fiscaal onzuiver, economisch schadelijk en rechtsstatelijk onverstandig. Natuurlijk begrijpen we dat box 3 opnieuw moet worden ingericht, maar dit is niet de oplossing. Belastingheffing hoort aan te sluiten bij draagkracht. Wie niets verkoopt, niets ontvangt, niets incasseert, kan met deze wet toch een aanslag ontvangen. Het herstelt het vertrouwen in de overheid ook niet. Dit is geen hersteloperatie, maar een herhaling van zetten. Je moet geen wet aannemen waarvan je denkt dat je 'm later beter gaat maken. Deze wet hoort niet in het staatsblad, maar in de prullenbak.

VVD: Het wringt

SenatorVan der Linden zei dat het wringt. We bespreken nu een wetsvoorstel waarvan nu al vaststaat dat dit niet de laatste stap is. Bij voorkeur beoordelen wij een afgerond wetsvoorstel. De VVD-fractie steunt de overgang naar werkelijk rendement, vermogenswinstbelasting sluit daarbij aan. Vermogensaanwasbelasting als eindstation is niet aanvaardbaar. Dit moet echt een tussenstap zijn, en tijdelijk. Ze vroeg of de staatssecretaris bereid is een horizonbepaling in de wet op te nemen. Wanneer gaat de novelle naar de Tweede Kamer? De Tweede Kamer moet eerst de aangekondigde novelle behandelen, voordat de Eerste Kamer dit wetsvoorstel verder kan behandelen.

BBB: Vve-kosten aftrekbaar maken

Senator Kroon zei dat deze wetsbehandeling ingaat tegen alle principes van goed bestuur. De BBB-fractie kan deze wet niet zien als hervormingswet, maar slechts als greep in de kas van de burger. Hij krijgt de indruk heeft de indruk dat de regering met deze vermogensaanwasbelasting wel wil putten uit het rendement van burgers, maar niet blootgesteld wil worden aan de onzekerheid in de feitelijke realisatie ervan. Hoe krijgt de burger nou betrouwbare informatie van een vereniging van eigenaren (vve) voor zijn belastingaangifte? Waarom zijn de vve-kosten niet opgenomen als aftrekbare kosten? Kan de staatssecretaris toezeggen dat dit wordt geregeld?

ChristenUnie: Rode vlaggen bij uitvoerbaarheid

Senator Holterhues sprak mede namens OPNL. Hij had het debat liever gehouden samen met de novelle die is aangekondigd. We voeren dit debat dus gemankeerd. Er zijn zorgen bij burgers, maar we vrezen ook dat er sprake is van desinformatie, waardoor zij denken dat alles mis gaat bij vermogensaanwasbelasting. Hij ziet rode vlaggen voor de uitvoerbaarheid. Acht de staatssecretaris het realistisch dat de Belastingdienst de juiste mensen vindt in de toch al krappe arbeidsmarkt? Dreigen er geen lange geschillen tussen de Belastingdienst en burgers? Hij is voorstander van een zwaardere belasting op vermogen en verlichting van de belasting op inkomen.

Volt: Kasschuif?

Ook senator Hartog constateerde dat dit wetsvoorstel geen soepel traject heeft gevolgd. Ondanks de opties in de brief van 19 juni blijft de onrust bestaan. De discussie zou niet moeten gaan over het systeem zelf. Hij begrijpt de door de regering gemaakte keuze, maar begrip is nog geen steun. Alle voorstellen van de regering leiden tot minder belasting op vermogen. Bij de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp hebben we gezien dat de minister van Financiën zeer ruimhartig was met een kasschuif. Misschien hier ook? Hartog waarschuwde: als de Kamer nu al besluit tot een vermogenswinstbelasting, kan dit ook excessen opleveren.

D66: Goed dat dit voorstel er is

Senator Griffioen zei dat de huidige tegenbewijsregeling veel van burgers vraagt en ook tot extra werkdruk bij de Belastingdienst leidt. D66 wil naar een stelsel waarbij naar draagkracht belast wordt en op basis van werkelijk rendement. Daarom is het goed dat de regering met dit wetsvoorstel is gekomen. De D66-fractie ziet dit debat als een mogelijkheid om met aanpassingen te komen. Hoe lang duurt de doorontwikkeling naar een volledige vermogenswinstbelasting in het geval deze wet wordt aangenomen? En hoe lang wanneer de wet niet wordt aangenomen?

FVD: Wet intrekken, box 3 afschaffen

Senator Van den Oetelaar zei dat een beter vestigingsklimaat voor mensen met kapitaal iedereen ten goede zou komen. Maar in plaats daarvan jagen we hen weg. Deze wet wordt door bijna iedereen die ermee te maken heeft met de grond gelijk gemaakt, ook internationaal. De regering had deze wet allang moeten intrekken. Een begrotingstekort dichten doe je niet door steeds te kijken wie je nu nog meer kunt belasten. Deze wet intrekken en box 3 afschaffen is het verstandigste wat we kunnen doen.

SGP: Vermogensopeetbelasting

Senator Schalk zei 'doe het niet'. Het wetsvoorstel is gericht op het werkelijk rendement. Aanwas staat niet gelijk aan inkomen. Het is meer een vermogensopeetbelasting. Voor startende ondernemingen wordt een uitzondering gemaakt, zij krijgen een vermogenswinstbelasting. Burgers moeten in staat zijn om op wetgeving te kunnen inspelen. Wat vindt de staatssecretaris van de rechtsonzekerheid van deze wet? Zou hij de wet niet beter intrekken. Het tekort ontstaat pas vanaf 2028, dus we hebben een jaar om het gat te dichten, aldus Schalk.

PVV: Grote onrust

Senator Van Strien sprak mede namens Fractie-Van Gasteren. We zitten nu met een wet tegenbewijsregeling box 3 waarbij geen rekening wordt gehouden met bijvoorbeeld inflatie. Daarom zou dit wetsvoorstel een oplossing zijn. Vermogensaanwasbelasting zorgt bij burgers en investeerders in binnen- en buitenland voor grote onrust. Er moet worden doorontwikkeld naar een vermogenswinstbelasting. De staatssecretaris geeft in de brief aan dat er meer tijd nodig is. Alleen de presentatie van deze wet heeft al genoeg schade toegebracht aan de economie van Nederland.

CDA: Draagvlak voor vermogenswinstbelasting

Volgens senator Bakker-Klein zorgt dit wetsvoorstel ervoor dat altijd het werkelijk rendement wordt aangehouden. Dat is dus een verbetering ten opzichte van de huidige wet. Het CDA pleit al langer voor een vermogenswinstbelasting. Dat wordt door iedereen eerlijk en rechtvaardig gevonden, er is draagvlak voor. Dat ontbreekt bij vermogensaanwasbelasting. Als de staatssecretaris zou aankondigen om de wet in te trekken, met goede argumenten, dan zou ik daartegen geen bezwaren hebben.

Beantwoording staatssecretaris

Staatssecretaris Eerenberg zei dat de kernvraag is hoe we op de beste manier bij vermogenswinstbelasting komen. Zo snel mogelijk uit de tegenbewijsregeling naar vermogenswinstbelasting. Hij heeft nog geen harde termijn. Het huidige stelsel blijft intussen bestaan. We zullen vooruit moeten. Dit wetsvoorstel heeft ook een paar dingen die er anders niet zouden zijn.

Met deze Wet werkelijk rendement zullen vooral de kleine beleggers en spaarders erop vooruit gaan, zij gaan minder belasting betalen. We gaan stap voor stap vooruit richting vermogenswinstbelasting. Eerst dit wetsvoorstel, dan de novelle. De vraag die de Eerste Kamer nu moet beantwoorden is welk tussenstation nodig is. Wat Eerenberg betreft is dat dit tussenstation: deze wet, met minder tegenbewijsregeling en al een beetje vermogenswinstbelasting.

Met dit voorstel wordt Wet inkomstenbelasting 2001 gewijzigd en een nieuw stelsel voor de belastingheffing in box 3 ingevoerd. In het nieuwe stelsel wordt inkomstenbelasting als hoofdregel geheven over het werkelijke rendement uit sparen en beleggen op basis van vermogensaanwas. Hierbij worden de werkelijke inkomsten uit vermogen en de waardeontwikkeling belast en zijn kosten aftrekbaar.

Voor onroerende zaken en aandelen in of winstbewijzen van startende ondernemingen geldt als uitzondering op de hoofdregel een vermogenswinstbelasting. Daardoor wordt waardeontwikkeling voor deze vermogensbestanddelen belast bij realisatie, zoals bij verkoop. De reguliere inkomsten van onroerende zaken en aandelen in of winstbewijzen van startende ondernemingen, zoals huur en dividend, zijn belast in het jaar waarin zij worden ontvangen.

Over het vermogen dat in box 3 valt, geldt sinds 2017 een forfaitaire heffing in Nederland. Dit wil zeggen dat de Belastingdienst niet uitgaat van het werkelijke rendement voor de belastingheffing over het inkomen uit sparen en beleggen, maar gebruikmaakt van een vast (fictief) rendement.

Hierbij wordt ervan uitgegaan dat er een bepaald percentage winst gemaakt wordt met het vermogen, maar dit kan in werkelijkheid meer of minder zijn. De Hoge Raad oordeelde dat alleen het werkelijk rendement op vermogen mag worden belast als dit lager is dan het fictief rendement.