Toezegging Financiën gemeenschappelijke regelingen (36.800 B)

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Janssen (SP), toe na de zomer een brief te sturen over toezicht waarin de minister nader ingaat op de vraag wat de gevolgen van de kortingen zijn geweest op gemeenschappelijke regelingen.

Handelingen I 2025/2026, nr. , item , p. .

De heer Janssen (SP):

Het rommelt al te lang financieel bij gemeenten en ik wil graag van de minister horen hoe hij de net geschetste gevolgen voor de samenleving en voor de gemeente als gemeenschap ziet als resultaat van de weer langer voortdurende onzekerheid. Een bijkomend risico waarop ik graag een reactie van de minister wil horen, is hoe hij de gevolgen van dit uitstel voor de uitvoering ziet. Even een voorbeeld uit eigen ervaring: een fenomeen dat vaak onderbelicht en onbesproken blijft, is het fenomeen van het generiek korten op gemeenschappelijke regelingen. Met een simpele rekensom worden bij financiële krapte alle gemeenschappelijke regelingen gelijkelijk gekort, zonder daarbij de gevolgen voor de uitvoering van de specifiek daar belegde taken in beeld te hebben. Gemeenschappelijke regelingen worden veelal toch gezien als iets op afstand, terwijl ze toch echt iets zijn van de gemeenten zelf. Dan zijn er ook nog de gemeenschappelijke regelingen waar ook de provincie in deelneemt. En laat nou de minister de toezichthouder zijn op dat soort gemeenschappelijke regelingen van gemeenten en provincie. Herkent de minister dit fenomeen en deelt hij de zorgen van onze fracties dat daarmee de uitvoering nog verder onder druk komt te staan en daarmee ook het kabinet, zeg ik er maar bij, dat daar last van kan krijgen bij het uitvoeren van de kabinetsambities?

Minister Heerma:

(…)

Dan vroeg de heer Janssen van de SP naar het kwalitatieve punt van het werk van gemeenschappelijke regelingen. Bij generieke korting komt de begroting misschien wel rond, maar lijdt de kwaliteit er volgens hem onder. Zoals ik eerder benoemde, neem ik de zorgen die worden uitgesproken over de druk op de uitvoering bij gemeenschappelijke regelingen serieus. De rol die ik heb als minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is financieel toezicht houden en interbestuurlijk toezicht in het geval van taakverwaarlozing. Als het gaat om kwalitatieve zorg in algemene zin is dat in de eerste plaats aan de deelnemers van de gemeenschappelijke regelingen en hun lokale volksvertegenwoordigers, de Provinciale Staten en gemeenteraden. Desalniettemin zou ik willen toezeggen om in de brief over toezicht, waar ik in de eerste termijn al aan gerefereerd heb, ook hier aandacht aan te besteden.

De heer Janssen (SP):

Ik wil het even wat preciezer maken. "Kosten, baten, prima, mooi, evenwicht, allemaal repressief, niks aan de hand", maar waar het om gaat is dat er grote zorgen zijn wanneer sommige gemeenten in een gemeenschappelijke regeling of allemaal generiek gaan korten. Daar lijdt de kwaliteit onder. Op een gegeven moment kun je je taken niet meer uitvoeren. De vraag bij dat toezicht is als volgt. Dit gaat alleen al om die gemeenschappelijke regelingen waar de provincie deelnemer in is. Anders gaat de provincie er namelijk zelf over, bij alleen gemeentelijke gemeenschappelijke regelingen. Het gaat erom om juist bij deze gewoon een keer door te vragen bij de controle van de begrotingen — dat kan misschien als thema in een jaar — en te zeggen: goh, dit zien we bij uw gemeenschappelijke regelingen; hoe gaat het in die gemeenschappelijke regelingen, heeft u nog last van kortingen gehad en leidt dat nog ergens tot kwaliteitsproblemen of anderszins? Laat ik het als volgt zeggen. Het kan een aandachtspunt zijn om mee te nemen dat het bij de controles ook eens een keer een spade dieper gaat en er gevraagd wordt: heeft dit nou nog ergens toe geleid in die gemeenschappelijke regelingen? Ik vind het prima als de minister het in een brief zet, maar eigenlijk vraag ik het hem nu. Dit probleem speelt namelijk al heel erg lang. In mijn tijd speelde het al en dat is echt al tien jaar geleden.

Minister Heerma:

Ik wil de heer Janssen dit toezeggen.

• 15 juni 2026
  toezegging gedaan