Verslag van de vergadering van 29 september 2026 (2026/2027 nr. 02)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 21.52 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Kroon i (BBB):
Neem ruim! Dank u wel, voorzitter.
Vooreerst wil ik ook graag de heer Steenkamp feliciteren met zijn maidenspeech. Voor mij is er geen twijfel, meneer Steenkamp: de politieke kleur en de speech passen bij elkaar. Tegelijkertijd ervaar ik ook de frisheid van een nieuwe generatie. Complimenten!
Ook complimenten aan de minister. Ook voor hem was dit een soort maidenoptreden. Europa is van vele onderwerpen. Het beantwoorden van zo veel vragen van uiteenlopende aard is een kunst op zichzelf. In reactie op uw eigen, wellicht verstandige, doorverwijzing naar het ministerie van Landbouw aan ons adres, zeg ik het volgende. Ik krijg de laatste jaren weleens de indruk dat iedereen verstand heeft van landbouw en stikstof, maar dat we het inderdaad beter aan specialisten kunnen overlaten. In dit kader zou ik het kabinet en ook de minister van Landbouw willen adviseren om Wouter de Heij nog eens uit te nodigen.
Landbouw. De basis voor een goede zelfvoorzienendheid staat of valt met de goede gezondheid van de landbouweconomie en continuïteit in agrarische innovatie. De staat van de huidige Europese Defence Technological and Industrial Base laat zien wat het effect is van veronachtzaming van een sector. Uitmelken en afbouwen blijkt nu makkelijker dan opnieuw opbouwen. Vanuit dit perspectief doe ik een oproep aan het kabinet om de kritische omvang van de agrarische sector in stand te houden. Want wanneer we de Nederlandse landbouw transformeren naar het niveau van hobbyboeren, zorgboeren, herenboeren, bioboeren en voedselbossen, hebben we uiteindelijk geen strategische autonomie en niet voldoende eigen brood op de plank.
Wij zijn blij met wat handhavingsfunctionaliteiten in het MFK, waaronder de rechtsstatelijke aspecten. We vragen ons echter wel af wanneer er dan voldoende consensus is om te acteren indien er een breuk is in die afspraken. Parallel daaraan wordt de effectiviteit van de Europese Rekenkamer beter wanneer de rapporten en de resultaten ook leiden tot interventies, zowel waar het gaat om bestedingen uit fondsen als om bestedingen uit Europese departementen. We moedigen het kabinet aan om dat ook mogelijk te maken. U kunt het voorgaande wat cynisch vinden, maar een verantwoorde besteding van middelen is een belangrijke pijler onder het maatschappelijke vertrouwen in de politiek en ook in de Unie. Totdat het gedrag van de Commissie en de lidstaten het tegendeel bewijst, is wat ons betreft vertrouwen goed maar controle beter.
Ik heb u gehoord over de dossiers energie en industrie. Ik hoor de ambitie, maar ambitie en realisatie lijken nog behoorlijk ver uit elkaar te liggen. Kan de minister ons toezeggen dat het kabinet op deze onderwerpen, wellicht ondersteund door de Algemene Rekenkamer, nog eens een transparant inzicht verstrekt?
Dan de voorzitter van de Commissie. Inhoudelijk kan mijn fractie zich herkennen in de noodzaak de Europese NAVO-partners intensiever samen te laten werken. Ook wij zien de waarde van een goede verbinding met Canada, maar over de vorm daarvan zijn we nog niet zo uitgesproken als de voorzitter van de Commissie. De president is zeer uitgesproken over de vorm en brengt het alsof het al een Commissiebesluit is. Dit geeft een discussie over de voorzitter die er niet zou moeten zijn. Immers, de lidstaten geven richting en de Commissie voert uit. Het is prima dat een voorzitter visie, inspiratie en urgentie uitdraagt. Zo hoort dat ook. Maar de manier waarop ze dat lijkt te doen, is door de lidstaten voor een zo goed als voldongen feit te plaatsen.
In mijn eerste termijn ben ik één onderwerp vergeten, namelijk het Caribisch gebied. De geopolitieke werkelijkheid vandaag lijkt een trigger voor meer aandacht voor de gebieden die een verbinding hebben met Europa maar die niet op het continent liggen. Ik denk hierbij aan de Franse en Portugese overzeese gebieden en ook de Nederlandse Antillen. Wat is de kabinetsinzet waar het gaat om de Europese invloed op deze gebiedsdelen en de toepasselijkheid van Europese richtlijnen in een omgeving die zo anders is dan de onze? Er lijken verschillende benaderingen te zijn vanuit Europa, zelfs in gebieden die geografisch gedeeld worden. Het eiland Sint-Maarten is daar een voorbeeld van.
Afsluitend, voorzitter. Wat ons betreft is de visie: focus, kiezen, koersvast en afmaken. Wat Europa betreft: alleen samen als we het significant samen beter kunnen doen en alleen dwingend als dwingend beleid nodig is om dat echt te borgen. In alle andere gevallen nemen we op basis van visie, intentie en vertrouwen onze eigen verantwoordelijkheid en spreken we elkaar daarop aan. Alleen dan komen we in een situatie waarin we kunnen zeggen: controle is goed en vertrouwen werkt ook goed.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Kanis voor zijn tweede termijn. Hij heeft nog twee minuten.
De heer Kanis i (D66):
Voorzitter. Ik zou nog even willen terugkomen op één punt dat is blijven liggen. Ik heb dat expres nog even bewaard voor de tweede termijn, omdat het volgens mij ook nog wel breder iets zegt. We hebben het vrij uitgebreid over het Meerjarig Financieel Kader gehad. Ik krijg toch de indruk dat wij ook hier de reflex hebben om in een soort boekhoudersmentaliteit te vervallen. Voor de helderheid: boekhouden is belangrijk. Het resultaat en het effect van wat we doen met het geld op die begroting, zijn echter minstens net zo belangrijk.