De commissie voor Infrastructuur & Waterstaat/Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening heeft met zes deskundigen gesproken over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb; 34.453). Deze wet regelt de invoering van een nieuw stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen en moet de relatie tussen de opdrachtgever, de bouwconsument en de bouwende partijen evenwichtiger maken. De Wkb trad op 1 januari 2024 in werking. De evaluatie is voorzien voor volgend jaar.
In de commissie leefden verschillende vragen. Heeft de Wkb de kwaliteit van het toezicht op bouwen in Nederland verbeterd of juist verslechterd? Hoe kan het toezicht verder worden verbeterd? Komen bouwprojecten stil te liggen door de Wkb, zijn er niet te veel goedkope maar niet-capabele kwaliteitsborgers? Heeft de gemeente een goede informatiepositie, zo nee, hoe kan de gemeente handhaven? Een aantal senatoren vroeg de deskundigen of een goede evaluatie mogelijk is, gezien het feit dat de wet nog maar een paar jaar van kracht is en bouwprojecten vaak meerdere jaren lopen. Het verslag van de deskundigenbijeenkomst zal op een later moment worden besproken in de commissie.
Volgens de VNG lopen publieke verantwoordelijkheid en handelingsmogelijkheden bij deze wet uiteen. Gemeenten houden een wettelijke taak bij toezicht en handhaving, maar cruciale technische informatie en kwaliteitscontroles liggen bij andere partijen. Daardoor moeten gemeenten soms besluiten nemen met grote gevolgen voor bewoners, opdrachtgevers en aannemers.
De Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw wil de informatie over toezicht transparant maken. Het stelsel is net uit de startblokken en dus is het vroeg voor evaluatie, veel projecten lopen nog. De toelatingsorganisatie ziet al wel verbetermogelijkheden. Zo kan er een landelijk openbaar register van projecten per kwaliteitsborger komen. Het beeld is voorzichtig positief, maar het is te vroeg voor grote conclusies.
De Vereniging Bouw & Woningtoezicht Nederland ziet een groot kwaliteitsverschil tussen bureaus die toezicht houden. Omdat er geen nulmeting is uitgevoerd voor de invoering van de wet, is het moeilijk om te zeggen of het beter of slechter gaat sinds de invoering van de Wkb. Het stelsel heeft geen vangnet: als kwaliteitsborgers uitvallen, komen projecten stil te liggen. De casussen die deze vakvereniging bereiken, stellen niet gerust.
Bouwend Nederland is altijd kritisch geweest over de Wkb. Afgezien van diverse praktische bezwaren, zet de branchevereniging vraagtekens bij de noodzaak van de wet. In maart 2026 heeft Bouwend Nederland een vragenlijst onder haar leden verspreid over de Wkb, de wet kreeg een onvoldoende. Bezwaren tegen het huidige stelsel zijn de hoge administratieve lasten, hoge kosten en geen aantoonbare verbetering van de bouwkwaliteit. Uit de enquête kwam verder naar voren dat gemeenten de toetsing van de bouwkwaliteit niet altijd over willen laten aan de kwaliteitsborger.
Bij de Vereniging KwaliteitsBorging Nederland is 80% van de kwaliteitsborgers aangesloten. Dit zijn volgens de VKBN vakmensen die in de ontwerpfase al zaken kunnen rechtzetten. Dit leidt tot meer bouwkwaliteit. Het kan nog efficiënter, maar niet zonder bouwplaatsbezoek. Gezocht wordt naar kwaliteit tegen aanvaardbare kosten. De branchevereniging ziet vooruitgang.
Volgens de deskundige Scholten mist de Wkb haar doel. De wet is ingevoerd om de bouwkwaliteit te borgen, de consument te beschermen en faalkosten te verlagen. Er gaapt echter een kloof tussen de wettelijke doelstelling en de feitelijke uitwerking. Het stelsel creëert ongewenste marktprikkels, legt disproportionele lasten bij de bouwconsumenten en de gemeenten en biedt onvoldoende garantie voor kwaliteit.